Sektörel ve Finansal Bilgiler

Sektörel ve
Finansal
Bilgiler

Türkiye Telekom Sektörü

Telekomünikasyon sektörünü düzenleme ve denetleme fonksiyonunun bağımsız bir idari otorite tarafından yürütülmesi amacıyla kurulan Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu (BTK), Ağustos 2000’den beri faaliyetlerini sürdürüyor.

BTK Pazar Verileri raporuna göre, Türkiye elektronik haberleşme sektöründe 2015 3. çeyrek itibari ile faaliyet gösteren işletmeci sayısı 676 olup, bu işletmecilere verilen yetkilendirme sayısı 1.108’dir.

2015 yılı üçüncü çeyrekte toplam mobil trafik miktarı 56,4 milyar dakika olurken, sabit trafik miktarı 2,6 milyar dakika olarak gerçekleşti. Bir önceki üç aylık döneme göre mobil trafik miktarı sabit kalırken, sabit trafik miktarı yaklaşık %11,2 oranında azaldı. Trafiğin büyük bir kısmını (%91,9) mobilden mobile giden trafik oluşturuyor.

Mobil hizmetlerin geliştirilmesine yönelik olarak, 26 Ağustos 2015 tarihinde BTK tarafından gerçekleştirilen “IMT hizmet ve altyapılarına ilişkin yetkilendirme ihalesi” sonucunda, işletmecilere tahsisli olan frekans miktarı 183,8 MHz’den 549,2 MHz’e çıktı. İşletmeciler, 1 Nisan 2016 tarihinden itibaren IMT-Advanced teknolojisi ile hizmet vermeye başlamaları ile birlikte, mobil genişbant internet hızı en az 10 kat artması hedefleniyor.

SABİT PAZAR

2015 yılı üçüncü çeyrek sonu itibarıyla 11.696.067 sabit telefon abonesi bulunan Türkiye’de, penetrasyon oranı bir önceki çeyreğe göre 0,3 puan azalarak yaklaşık %15,1 seviyesine düşmüştür.

İNTERNET & GENİŞBANT PAZARI

2008 yılında 6 milyon civarında olan genişbant internet abonesi, 2015 yılı üçüncü çeyrek sonu itibarıyla 46,7 milyonu aştı. 2015 yılının üçüncü çeyreğinde toplam internet aboneliğinde bir önceki üç aylık döneme göre yaklaşık %5,4 artış gerçekleşmiş olup, mobil, kablo ve fiber internet abonelerinin artmasıyla birlikte internet abone sayısındaki genel artış eğilimi devam etti. Toplam internet abone sayısının yıllık artış oranı ise %17,4 olarak gerçekleşti. 2015 yılı üçüncü çeyrekte xDSL abone sayısı 6,9 milyonu, fiber abone sayısı ise 1,6 milyona yaklaştı. 2015 yılı üçüncü çeyrek itibarıyla alternatif işletmecilerin toplam fiber uzunluğu 55.393 km’dir.

2015 yılı üçüncü çeyrekte internet servis sağlayıcılığına ilişkin toplam gelir yaklaşık 1,2 milyar TL seviyesinde gerçekleşti. Türkiye’deki sabit genişbant abonelerinin yaklaşık %62’sinin 10-30 Mbit/sn hızda bağlantı sunan paketleri tercih ettikleri görülüyor. Mobil bilgisayardan internet abonelerinin kullanım miktarına bakıldığında 100 MB üzeri kullanımı olan abonelerin oranının %82,8 olduğu anlaşılıyor. En az kullanımı gösteren 0-50 MB aralığında ise abonelerin yaklaşık %14,2’si bulunuyor. Mobil cepten internet abonelerinden 100 MB üzeri kullanımı olan abone oranı ise %72,5’tir. Alternatif işletmecilerin xDSL teknolojisi ile sundukları hizmetin genişbant pazarındaki payı 2015 yılı üçüncü çeyrek itibarıyla %14,8 olarak gelişti.

MOBİL PAZAR

2015 yılı Eylül ayı sonu itibarıyla Türkiye’de yaklaşık %94,3 penetrasyon oranına karşılık gelen, toplam 73.235.783 mobil abone bulunuyor. 0-9 yaş nüfus hariç olmak üzere mobil penetrasyon oranı %100’ün üzerine çıkıyor.

2015 yılı üçüncü çeyrekte 3G abone sayısı 63.066.580’e ulaşırken; 3G hizmetiyle birlikte mobil bilgisayardan ve cepten internet hizmeti alan mobil genişbant abone sayısı da 35.876.101’e yükselmiştir. 2015 yılı üçüncü çeyrekte toplam mobil internet kullanım miktarı ise 156.669 TByte olarak gerçekleşti. 2015 yılı üçüncü çeyrek itibarıyla M2M abone sayısı 2,9 milyon, ön ödemeli genişbant abone sayısı 17.128.083 faturalı mobil genişbant abone sayısı ise 20.410.815 olarak gerçekleşti. 2015 yılı üçüncü üç aylık döneme bakıldığında mobil abonelerin yaklaşık %53’ünü ön ödemeli abonelerin oluşturduğu, son bir yıl içerisinde faturalı abonelerin oranının %42,9’dan %47’ye çıktığı görülüyor. 2015 yılı üçüncü üç aylık dönemde numara taşıma sayısı bir önceki üç aylık döneme göre %13,7 oranında azaldı ve 2.651.835 olarak gerçekleşti. 10 Kasım 2015 tarihi itibarıyla toplam 87.469.269 numara taşıma işlemi gerçekleştirildi.

2015 yılı üçüncü üç aylık dönem itibarıyla abone sayısına göre Turkcell’in %46,8, Vodafone’un %30,1, Avea’nın ise %23,2’lik paya sahip olduğu görülüyor. 2015 yılı üçüncü çeyrek itibarıyla Avea abonelerinin %50,1’inin, Turkcell abonelerinin %47,1’inin, Vodafone abonelerinin ise %44,5’inin faturalı abonelerden oluştuğu görülüyor.

2015 yılı üçüncü çeyrek trafik bilgileri bir önceki çeyrek dönemle kıyaslandığında toplam trafiğin %1,2 oranında arttığı, geçen senenin aynı dönemi ile kıyaslandığında ise %7,4 oranında arttığı görülüyor. İşletmeci bazında incelendiğinde ise bir önceki döneme göre Turkcell’in trafiğinin %2,5 oranında, Vodafone’un trafiğinin %0,6 oranında, Avea’nın trafiğinin ise %0,1 oranında arttığı görülüyor.

2015 yılı üçüncü çeyrek itibarıyla toplam gelire göre pazar payları incelendiğinde Turkcell’in pazar payının %43,2, Vodafone ve Avea’nın ise sırasıyla %35,9 ve %20,9 seviyelerinde olduğu görülüyor. Pazar payları bir önceki dönem ile kıyaslandığında Turkcell’in ve Vodafone’un pazar payının yaklaşık 0,2'şer puan arttığı Avea'nın pazar payının ise 0,4 puan düştüğü görülüyor.

2015 yılı üçüncü çeyrek itibarıyla abonelerden elde edilen gelire göre Turkcell’in pazar payının %47,5 Vodafone ve Avea’nın pazar paylarının ise sırasıyla %30,4 ve %22,1 seviyelerinde olduğu görülüyor.

TV PAZARI

Türksat’ın 2015 yılı üçüncü çeyrek itibarıyla toplam kablo TV abone sayısı 1.156.133 olup, Teledünya markasıyla sunulan sayısal kablo TV abone sayısı 759.341 olarak gerçekleşti. Kablolu yayın hizmeti işletmeciliği yetkilendirmesi alan 26 işletmeci bulunmakla birlikte, sadece Türksat aktif olarak faaliyet gösteriyor.

Uydu platform hizmeti sunmak üzere yetkilendirilen işletmecilerden Digital Platform Teknoloji Hizmetleri A.Ş. (Digitürk), Doğan TV Digital Platform İşletmeciliği A.Ş. (DSmart) ve Platformturk Dijital Platform Hizmetleri A.Ş. (Filbox) ve TTNET A.Ş. (Tivibu) isimli işletmeciler aktif olarak faaliyet gösteriyor.

2015 YILINDA ÖNEMLİ REGÜLATİF DEĞİŞİKLİKLER

4.5G Yetkilendirme İhalesi

26 Ağustos 2015 tarihinde gerçekleştirilen “IMT Hizmet ve Altyapılarına İlişkin Yetkilendirme İhalesi” Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu’nun (BTK) 2015/YK-YED/390 sayılı ve 27.08.2015 tarihli kararı ile onaylanmış ve 27.10.2015 tarihinde Cumhurbaşkanımızın katılımında gerçekleştirilen tören ile IMT Yetki Belgeleri İşletmecilere verildi.

Yetki Belgesi 2029 yılına kadar, 13 yıl süre ile geçerli olacaktır. Spektrumun teknoloji nötr olarak tahsis edilmesine bağlı olarak ileriki yıllarda, IMT standartlarında geliştirilecek yeni teknolojilerin doğrudan uygulanabilmesinin önü açıldı.

Yetki Belgesinin imzalanması sonrasında, altyapı yatırımlarında birinci yıl %30, ikinci yıl %40, üçüncü yıl ise %45 oranında yerli ürün tedarik etme yükümlülüğü getirildi. Daha önce 3G imtiyaz sözleşmeleri ile getirilen, belirli sayıda çalışan istihdam eden Ar-Ge merkezlerine sahip tedarikçilerden ve KOBİ’lerden satın alma yükümlülüğü bu yetkilendirmede de korunmuş ve ek olarak KOBİ’lerden alınacak ürünlerin ülkemizde üretilmiş olması koşulu getirildi.

8 yılda toplam nüfusun %95’i ve her bir ilçe bazında toplam nüfusun %90’ının kapsanması yükümlülüğü getirildi. Bu yükümlülüklere ek olarak 3 yıl içerisinde otoyolların ve yüksek hızlı tren hatlarının %99’unu, 6 yıl içerisinde bölünmüş karayollarının %95’ini ve 10 yıl içerisinde konvansiyonel tren hatlarının %90’ını kapsama yükümlülüğü getirildi. Bu yerler 4.5G ile kapsanabileceği gibi Yetki Belgesinde belirtilen hizmet kalitesinin sağlanması durumunda 3G ile de kapsanabilir. Tersi şekilde, 3G imtiyaz sözleşmesi uyarınca 3G teknolojisi ile kapsanması gereken yerler, 4.5G teknolojisi ile de kapsanabilir. Ek olarak yukarıda detaylandırılan ve kapsanacak tüm alanların, %95 olasılıkta, minimum 2 Mbs indirme hızındaki hizmet kalitesi ile kapsanması yükümlülüğü getirildi.

Nüfusu 10 binin altındaki tüm yerleşim yerleri ve otoyollar, yüksek hızlı tren hatları, bölünmüş karayolları ve konvansiyonel tren hatlarının kapsanabilmesi için kurulacak yeni anten tesislerinin tümünde operatörlerin erişim şebekelerini aktif telsiz paylaşımı ile paylaşmaları yükümlülüğü getirildi.

İşletmecilerin, 4.5G teknolojisi ve sonrasında IMT standartlarında geliştirilmiş yeni teknolojileri sunmak için kullanacakları şebekeleri, BTK’nın iznini almak koşulu ile sabit operatörler ile de paylaşabilir.

3G imtiyaz sözleşmesinde yer alan, operatörlerin brüt gelirlerinin %15’inin Hazineye ödenmesi yükümlülüğü, IMT Yetki Belgesi’nde korunmuştur. Bu bağlamda ileride 4.5G ve sonrasında IMT standartlarında geliştirilmiş yeni teknolojiler ile kurulacak şebekelerin tümünden elde edilecek brüt gelirlerin %15’i, Hazine’ye ödenecektir.

Azami Ücret Tarifesi Kurul Kararı

BTK’nın 2015/DK-ETD/435 sayılı Kurul Kararı ile Mobil Elektronik Haberleşme Hizmetleri Azami Ücret Tarifesi, 1 Kasım 2015 itibarıyla geçerli olacak şekilde güncellendi. Güncellenen tarifede ses ve SMS ücretlerinde bir değişiklik yapılmazken, “İsim/Ünvan Değişikliği”, “Numara Değişikliği” ve “Kayıp, Çalıntı, Kullanıcı Hatası Nedeni ile Sim Kart Değişikliği” durumlarında alınabilecek azami ücretler düşürülmüş; “Garanti Kapsamında SIM Kart Değişikliği” işleminin ise ücretsiz yapılmasına karar verildi.

Elektronik Haberleşme Sektöründe Pazar Analizleri

Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu tarafından en geç 3 yılda bir gerçekleştirilen pazar analizi çalışmalarına başlanmış olup, söz konusu çalışmaların 2016 yılı içinde tamamlanması hedefleniyor. Pazar analizleri ile sektörde rekabetin sağlanmasına yönelik analizlerin gerçekleştirilmesi, ilgili pazarlarda Etkin Piyasa Gücü’ne sahip olan işletmecilere getirilen yükümlülüklerin yeniden değerlendirilmesi bekleniyor. Çalışma kapsamında analiz edilen ilgili mobil ve sabit pazarlar aşağıdaki gibidir:

  • Mobil Şebekelere Erişim ve Çağrı Başlatma,
  • Mobil Çağrı Sonlandırma,
  • Sabit Şebekede Çağrı Sonlandırma,
  • Sabit Şebekede Çağrı Başlatma,
  • Veri Akış Erişimini İçeren Toptan Genişbant Erişim,
  • Fiziksel Şebeke Altyapısına Erişim.

Pazarlama ve Tanıtım Gibi Amaçlarla Haberleşme Yapılmasına İlişkin Usul ve Esaslar

Pazarlama ve Tanıtım Gibi Amaçlarla Haberleşme Yapılmasına İlişkin Usul ve Esaslar, 6 Ağustos 2015 tarihinde yayımlandı. Usul ve Esasların 5. maddesi, 7. maddesinin birinci fıkrası ve 9. maddenin birinci fıkrası 1 Ekim 2015 tarihinde, diğer maddeleri ise 1 Mayıs 2015 tarihinden itibaren geçerli olmak üzere yürürlüğe girdi. İlgili usul ve esas ile pazarlama ve tanıtım amaçlı haberleşmelerin, abonelik kurulması esnasında aboneden iletişim bilgilerinin bu amaç ile alınması halinde, ek bir izne ihtiyaç olmaksızın yapılabileceği düzenlendi. BTK, Usul ve Esaslarda haberleşmenin içeriği ve izinlerin alınması hususunda örnek metinleri belirledi ve işletmecilerin izin alabilmek üzere aboneleri ile yılda en fazla iki defa iletişim kurabileceğini düzenledi.

Diğer Düzenlemeler

Kişisel Verilerin İşlenmesi ve Gizliliğin Korunması Hakkında Yönetmelikte Değişiklik Yapılmasına dair yönetmelik, Anayasa Mahkemesi kararı ile iptal edildi; iptal kararı 26 Ocak 2015’te yürürlüğe girdi.

Digitürk Alt Lisanslaması

Rekabet Kurumu’nun vermiş olduğu karar doğrultusunda Krea İçerik Hizmetleri ve Prodüksiyon Anonim Şirketi A.Ş.’ye (Digitürk'e içerik sağlayıcı), Türkiye Futbol Federasyonu’ndan aldığı Süper Lig maçlarının (Paket A Yayınları kapsamındaki maçların) 2015-2016 ve 2016-2017 futbol sezonlarının yayın hakkı lisansını diğer şirketlere alt lisans verme yükümlülüğü getirildi.

Gümrük ve Ticaret Bakanlığı Yönetmelikleri

Gümrük ve Ticaret Bakanlığı tarafından 6502 sayılı “Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun” ve 6563 sayılı “Elektronik Ticaretin Düzenlenmesi Hakkında Kanun”un ilgili maddelerine dayanılarak hazırlanan yönetmelikler yürürlüğe girdi. Buna göre; 6502 sayılı “Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun”un ilgili maddeleri kapsamında hazırlanan “İş Yeri Dışında Kurulan Sözleşmeler Yönetmeliği” 14 Nisan 2015 tarihinde, “Abonelik Sözleşmeleri Yönetmeliği” 24 Nisan 2015 tarihinde, “Mesafeli Sözleşmeler Yönetmeliği” 27 Şubat 2015 tarihinde, “Taksitle Satış Yönetmeliği”, ise 14 Ocak 2015 tarihinde yürürlüğe girdi. 6563 sayılı “Elektronik Ticaretin Düzenlenmesi Hakkında Kanuna” dayanılarak hazırlanan “Elektronik Ticarette Hizmet Sağlayıcı ve Aracı Hizmet Sağlayıcılar Hakkında Yönetmelik” 26 Ağustos 2015 tarihinde, “Ticari İletişim ve Ticari Elektronik İletiler Hakkında Yönetmelik” ise 15 Temmuz 2015 tarihinde Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girdi.

TÖHAŞ Lisans Başvurusu

Turkcell Ödeme Hizmetleri A.Ş. (TÖHAŞ) 6493 no’lu kanun çerçevesinde BDDK’ya ödeme hizmeti faaliyeti için lisans başvurusunu Mart 2015 tarihinde gerçekleştirmiştir. Bu kapsamda tüm regülatif gereksinimleri yerine getirmiştir.